Waarom The Body de beste tv-aflevering over rouw is
Geen mooie speech, aanzwellende muziek of wijze levensles: Buffy the Vampire Slayer laat in de aflevering The Body zien hoe vreemd, chaotisch en rauw verlies werkelijk kan voelen.
In films en series ziet rouw er vaak mooi uit. Iemand krijgt slecht nieuws, de muziek zwelt aan en voor je het weet staat iedereen in keurige zwarte kleding op een begrafenis iets betekenisvols over het leven te zeggen. Verdriet is intens, maar ook overzichtelijk.
The Body, de aflevering van Buffy the Vampire Slayer waarin Buffy’s moeder Joyce overlijdt, doet vrijwel niets daarvan. Ik heb nog nooit een aflevering gezien die zo pijnlijk goed laat zien wat er gebeurt wanneer iemand er het ene moment nog is en het volgende ineens niet meer.
En dat is opvallend voor een serie over vampiers, demonen en apocalypsen. Buffy heeft op dat moment al heel wat dood en verderf meegemaakt. Alleen heeft ze normaal gesproken iets om tegen te vechten. Een vampier kun je een staak door zijn hart jagen. Een demon kun je onthoofden. Zelfs het einde van de wereld blijkt meestal nog ergens rond minuut 42 tegen te houden.
Maar wanneer Buffy thuiskomt en haar moeder bewegingloos op de bank aantreft, kan ze helemaal niets.
Waar is de muziek?
Dat is meteen het eerste wat The Body anders doet dan vrijwel iedere andere tv-aflevering over verlies. De serie probeert ons niet te vertellen wat we moeten voelen. Er is geen soundtrack die alvast aankondigt: hier moet je huilen. Geen montage van mooie herinneringen. Geen laatste gesprek waarin Joyce haar dochter nog snel vertelt hoe trots ze op haar is. Joyce is gewoon dood.
En Buffy begrijpt dat nog niet. Ze roept haar moeder. “Mom? Mom? Mommy”? Raakt haar aan. Probeert te bevatten wat ze ziet. Pas daarna belt ze de hulpdiensten en begint ze op aanwijzing van de telefonist met reanimeren. Ze handelt, maar niet meteen en niet doelgericht. Eerst moet haar brein überhaupt vat krijgen op een situatie die niet lijkt te kunnen bestaan.
Heel even stelt ze zich zelfs voor dat het tóch goedkomt. Joyce wordt gered. Ze gaat naar het ziekenhuis. Artsen vertellen dat alles in orde komt.
En dan zijn we weer terug in de kamer.
Buffy ontkent wat er gebeurd is. Haar brein produceert nog even een werkelijkheid waarin dit probleem wél opgelost kan worden. Maar de werkelijkheid is al veranderd. Buffy loopt alleen nog achter.
Had ik iets kunnen doen?
En daarna zien we nog iets wat fictieve rouw vaak overslaat: schuld. Had Buffy eerder thuis moeten komen? Had ze sneller moeten reageren? Had ze beter moeten reanimeren? Had ze iets kunnen zien aankomen? En later wordt de vraag nog pijnlijker. Wist Joyce eigenlijk wel dat Buffy van haar hield?
Dat zijn geen rationele vragen waarop nog een bevredigend antwoord bestaat. Maar ze zijn zó raak.
Wanneer iets definitief is, wil ons brein graag terugrekenen. Naar momenten waarop er misschien nog wél iets veranderd had kunnen worden. Als ik eerder… Als ik toen… Had ik maar…
Daar zit iets wrangs in. Ja, jezelf verantwoordelijk maken doet pijn, máár verantwoordelijkheid betekent óók dat je invloed had. De gedachte dat je werkelijk helemaal niets meer kon doen, is soms nog moeilijker te verdragen.
Ook voor Buddy. Haar hele leven draait om handelen. Er is gevaar en Buffy grijpt in. Iemand wordt bedreigd en Buffy redt hem. De wereld vergaat en Buffy voorkomt het. Nu ligt haar moeder op de bank. Geen slechterik. Niets om te verslaan.
Rouw ziet er soms heel raar uit
En dan haar vrienden. Willow raakt volledig in de war over welke kleren ze moet aantrekken. Xander wordt kwaad en slaat zijn hand door een muur. Anya begrijpt letterlijk niet waarom Joyce niet meer kan terugkomen en stelt vragen die bijna ongepast klinken, totdat haar frustratie omslaat in een hartverscheurend besef dat Joyce nooit meer iets zal doen.
En ondertussen gaat de rest van de wereld gewoon door. De zon schijnt zelfs. Meestal in films en series lijkt de hele wereld mee te rouwen. Het regent. De muziek is verdrietig. Iedereen begrijpt dat er zojuist iets verschrikkelijks is gebeurd. In werkelijkheid krijgt de wereld die memo niet. Er rijdt gewoon een vuilniswagen voorbij. Er wordt gelachen. De zon kan zelfs irritant vrolijk schijnen.
‘The body’
Buffy waarschuwt Giles dat hij Joyce niet moet verplaatsen omdat de hulpdiensten hebben gezegd dat ze het lichaam niet mogen bewegen. The body. Ze hoort zichzelf die woorden zeggen en schrikt ervan. Haar moeder is ineens een lichaam.
Het is een piepklein taalverschil, maar daarin zit precies de onmogelijkheid waar de hele aflevering om draait. Buffy weet wat er gebeurd is. Ze kan de woorden uitspreken. Maar weten en begrijpen blijken twee totaal verschillende dingen.
Rouw begint niet altijd met een grote golf verdriet. Soms begint het met verwarring. Met schuld. Met kots op je kleed, met verkeerde kleren, met woede, met praktische vragen en gedachten die nergens op slaan. Met een brein dat probeert een werkelijkheid te begrijpen die sneller veranderd is dan het kan verwerken.
Buffy’s moeder is dood. En nu moet ze leven in een wereld waarin dat waar is. Dat klinkt simpel. Maar ik heb nog nooit een film of serie gezien die zo goed begrijpt hoe enorm de afstand kan zijn tussen die woorden kunnen uitspreken en werkelijk bevatten wat ze betekenen.
Dit is waarom The Body zo perfect is. Omdat er helemaal niets moois van wordt gemaakt.
Bedankt voor het lezen!
Vind je dit artikel leuk en wil je me steunen? Je kunt me een fooi geven via de knop hieronder. Elke bijdrage helpt me om nog meer geweldige content voor jullie te maken. Bedankt voor je steun!
Most Anticipated met Alie 